Mở app ngân hàng hay đọc sao kê, bạn gặp đủ loại chữ: dư nợ gốc, dư nợ còn lại, tổng dư nợ, dư nợ quá hạn. Dư nợ là gì và các con số này khác nhau ra sao? Hiểu đúng giúp bạn biết mình còn nợ bao nhiêu, cần bao nhiêu để tất toán, và vì sao nó ảnh hưởng lần vay sau.
Dư nợ là gì?
Nói gọn, dư nợ là số tiền bạn còn phải trả cho bên cho vay tại một thời điểm cụ thể. Trả một kỳ thì dư nợ giảm; quẹt thẻ hay giải ngân thêm thì tăng; trễ hạn thì lãi và tiền phạt chưa trả làm tổng phải trả lớn hơn. Vì vậy, với mọi con số dư nợ, hãy hỏi: tính đến ngày nào, và gồm những gì (chỉ gốc, hay cả lãi và phí)?
Các loại dư nợ thường gặp
| Thuật ngữ | Nghĩa | Gặp ở đâu |
|---|---|---|
| Dư nợ gốc ban đầu | Số tiền gốc bạn nhận khi giải ngân | Hợp đồng vay |
| Dư nợ gốc còn lại | Phần gốc chưa trả tại thời điểm xem | App, lịch trả nợ, sao kê khoản vay |
| Tổng dư nợ | Gốc còn lại + lãi + phí đến hạn chưa trả | Khi hỏi số tiền tất toán |
| Dư nợ trong hạn | Phần nợ chưa tới hạn hoặc đã trả đúng hạn | Báo cáo khoản vay, CIC |
| Dư nợ quá hạn | Phần nợ đã tới hạn mà chưa trả | Báo cáo khoản vay, CIC |
| Dư nợ thẻ tín dụng | Tổng số tiền đã chi tiêu bằng thẻ mà chưa thanh toán | App ngân hàng, sao kê thẻ |
Dư nợ gốc và dư nợ gốc còn lại
Dư nợ gốc là phần tiền bạn thực sự vay, chưa tính lãi. Ngay sau giải ngân, dư nợ gốc còn lại bằng số tiền vay; sau mỗi kỳ, phần gốc đã trả được trừ ra. Nếu khoản vay tính trên dư nợ giảm dần, đây là con số dùng để tính lãi kỳ sau.
Tổng dư nợ
Tổng dư nợ gồm gốc còn lại, lãi đã phát sinh chưa trả, phí và tiền phạt (nếu có). Khi bạn muốn tất toán, bên cho vay báo con số này, có thể kèm phí trả trước hạn nếu hợp đồng quy định. Bài trả nợ trước hạn nói kỹ những gì cần hỏi trước khi tất toán.
Dư nợ trong hạn và quá hạn
Một khoản vay có thể có cả hai phần: lỡ một kỳ thì số tiền kỳ đó là dư nợ quá hạn, gốc các kỳ sau vẫn trong hạn. Phần quá hạn là thứ được xếp nhóm theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN; trễ càng lâu thì nhóm nợ càng cao, từ nhóm 3 trở lên là nợ xấu.
Dư nợ thẻ tín dụng và dư nợ kỳ sao kê
Dư nợ thẻ thay đổi mỗi lần bạn quẹt. Đến ngày chốt sao kê, số dư của kỳ được chốt thành dư nợ kỳ sao kê, số bạn cần thanh toán trước ngày đến hạn; giao dịch sau ngày chốt vào kỳ sau.
Sao kê thường có hai con số: tổng dư nợ kỳ sao kê và số thanh toán tối thiểu. Trả đủ tổng dư nợ trước hạn thường giúp không bị tính lãi cho chi tiêu trong kỳ; chỉ trả tối thiểu thì phần còn lại bị tính lãi theo điều khoản của thẻ, hãy đọc kỹ điều khoản của ngân hàng phát hành.
Dư nợ ban đầu và dư nợ giảm dần khác nhau thế nào?
Đây là hai cách chọn dư nợ để tính lãi:
- Tính trên dư nợ ban đầu: kỳ nào cũng tính lãi trên toàn bộ số tiền vay lúc đầu, dù bạn đã trả bớt gốc.
- Tính trên dư nợ giảm dần: mỗi kỳ chỉ tính lãi trên phần gốc còn lại, nên tiền lãi nhỏ dần.
Cùng mức lãi suất ghi trên giấy, cách thứ nhất cho tổng lãi cao hơn đáng kể; bài công thức tính lãi vay có ví dụ so sánh. Dưới đây là cách dư nợ gốc giảm qua từng kỳ.
Ví dụ: lịch trả góp 6 kỳ (số giả định)
Vay 12.000.000đ, 6 tháng, lãi giả định 1,5%/tháng tính trên dư nợ giảm dần. Gốc chia đều: 12.000.000 / 6 = 2.000.000đ mỗi kỳ. Lãi mỗi kỳ = dư nợ gốc đầu kỳ × 1,5%. Kỳ 1: 12.000.000 × 1,5% = 180.000đ; mỗi kỳ sau dư nợ gốc bớt 2.000.000đ nên lãi bớt 30.000đ. Tổng lãi = 180.000 + 150.000 + 120.000 + 90.000 + 60.000 + 30.000 = 630.000đ. Tổng trả = 12.000.000 + 630.000 = 12.630.000đ (chưa gồm phí, nếu có).
Bảng dưới cho thấy dư nợ gốc còn lại giảm dần sau từng kỳ:
| Kỳ | Dư nợ gốc đầu kỳ | Lãi kỳ | Gốc trả | Tổng trả kỳ | Dư nợ gốc còn lại |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 12.000.000đ | 180.000đ | 2.000.000đ | 2.180.000đ | 10.000.000đ |
| 2 | 10.000.000đ | 150.000đ | 2.000.000đ | 2.150.000đ | 8.000.000đ |
| 3 | 8.000.000đ | 120.000đ | 2.000.000đ | 2.120.000đ | 6.000.000đ |
| 4 | 6.000.000đ | 90.000đ | 2.000.000đ | 2.090.000đ | 4.000.000đ |
| 5 | 4.000.000đ | 60.000đ | 2.000.000đ | 2.060.000đ | 2.000.000đ |
| 6 | 2.000.000đ | 30.000đ | 2.000.000đ | 2.030.000đ | 0đ |
Giả sử bạn trả xong kỳ 1, 2 nhưng lỡ kỳ 3. Dư nợ gốc còn lại vẫn là 8.000.000đ: 2.000.000đ gốc kỳ 3 là quá hạn, 6.000.000đ là trong hạn. Tất toán ngay thì tổng dư nợ ít nhất là 8.000.000 + 120.000 (lãi kỳ 3) = 8.120.000đ, cộng tiền phạt và phí nếu hợp đồng quy định. Con số chính xác phải hỏi bên cho vay.
Vì sao dư nợ ảnh hưởng tới việc vay tiếp?
Khi bạn nộp hồ sơ vay mới, bên cho vay thường nhìn vào dư nợ hiện có theo hai hướng.
Khả năng trả hằng tháng. Họ cộng các khoản phải trả mỗi tháng của bạn rồi so với thu nhập, gọi là tỷ lệ nợ trên thu nhập (DTI). Ví dụ giả định: thu nhập 15.000.000đ/tháng, đang trả kỳ 1 của khoản vay trên là 2.180.000đ, DTI = 2.180.000 / 15.000.000 ≈ 14,5%. Thêm khoản mới, tỷ lệ này tăng lên, và mỗi bên cho vay có ngưỡng chấp nhận riêng.
Lịch sử trên CIC. Báo cáo tín dụng cho thấy bạn có bao nhiêu khoản, dư nợ bao nhiêu, phần nào quá hạn. Nhiều dư nợ cùng lúc, nhất là dư nợ thẻ sát hạn mức, có thể khiến hồ sơ bị xem kỹ hơn; dư nợ quá hạn, dù nhỏ, thường là điểm trừ rõ rệt.
Ghi nhớ
Có dư nợ không xấu; trả đều đặn còn giúp hình thành lịch sử tín dụng. Cần tránh dư nợ vượt sức trả và bất kỳ phần nào quá hạn.
Làm sao xem dư nợ của mình?
- Hợp đồng và lịch trả nợ: số giải ngân, lãi suất, cách tính lãi, bảng từng kỳ. Đối chiếu với số đã trả để biết gốc còn lại.
- App hoặc ngân hàng điện tử: dư nợ còn lại, kỳ tới, số phải trả. Để ý đó là gốc còn lại hay tổng dư nợ.
- Sao kê thẻ tín dụng: xem dư nợ kỳ sao kê, số thanh toán tối thiểu và ngày đến hạn.
- Tổng đài hoặc quầy giao dịch: hỏi số tiền tất toán tại một ngày cụ thể nếu bạn định trả hết.
- Báo cáo CIC: thấy toàn bộ khoản vay ở các tổ chức tín dụng có báo cáo, gồm dư nợ và nhóm nợ. Cách tra có trong bài tra cứu CIC cá nhân.
Định vay thêm thì cộng hết dư nợ và khoản trả mỗi tháng trước đã. Trang Đề xuất hiển thị thông tin các đối tác tự công bố để bạn tham khảo số tiền, kỳ hạn; iDong không cho vay và không duyệt hồ sơ.
Câu hỏi thường gặp
Dư nợ có bao gồm tiền lãi không?
"Dư nợ gốc" chỉ là phần gốc; "tổng dư nợ" thường gồm cả lãi và phí chưa trả. Không chắc thì hỏi bên cho vay.
Dư nợ thẻ tín dụng cao có sao không?
Trả đủ, đúng hạn thì không vi phạm gì, nhưng dư nợ sát hạn mức kéo dài có thể bị xem là dấu hiệu căng thẳng tài chính.
Vì sao dư nợ trên app khác số trong hợp đồng?
Hợp đồng ghi số ban đầu; app hiển thị số tại thời điểm xem. Lãi cộng dồn, phí hoặc tiền phạt cũng làm số chênh lệch.
