Quản lý tiền

Cách chia lương để tiết kiệm mỗi tháng theo tỷ lệ 50/30/20

Chia lương thực nhận thành ba phần thiết yếu, mong muốn và tiết kiệm. Ví dụ cụ thể với lương 12 triệu, 20 triệu và cách tính khi đang trả nợ.

Cách chia lương để tiết kiệm hiệu quả thường bắt đầu từ một khung đơn giản. Phổ biến nhất là tỷ lệ 50/30/20: một nửa cho chi tiêu thiết yếu, 30% cho sở thích cá nhân, 20% để dành và trả nợ. Đây không phải luật cứng, mà là điểm xuất phát để bạn biết tiền đang chảy đi đâu rồi tự điều chỉnh.

Vì sao nên chia lương ngay khi nhận?

Nhiều người tiêu trước, cuối tháng còn bao nhiêu mới để dành. Thường thì chẳng còn mấy. Khi chia lương ngay ngày nhận, phần tiết kiệm được "trả" trước tiên, giống một hoá đơn bắt buộc. Phần còn lại mới dùng để sống.

Một lưu ý nhỏ: hãy chia trên lương thực nhận, tức số tiền về tài khoản sau khi đã trừ thuế và bảo hiểm. Lương ghi trên hợp đồng không phải số bạn thật sự được tiêu.

Tỷ lệ 50/30/20: khung chia lương phổ biến nhất

PhầnTỷ lệVí dụ khoản chi
Thiết yếu50%Tiền thuê nhà, điện, nước, chợ búa, xăng xe, bảo hiểm, khoản trả nợ tối thiểu mỗi tháng
Mong muốn30%Cà phê, ăn hàng, quần áo mới, xem phim, du lịch, đồ công nghệ
Tiết kiệm và trả nợ20%Quỹ khẩn cấp, tiền dành cho mục tiêu lớn, trả thêm để hết nợ nhanh

Khung này được Elizabeth Warren và con gái là Amelia Warren Tyagi giới thiệu trong cuốn "All Your Worth: The Ultimate Lifetime Money Plan" (2005).

Thiết yếu hay mong muốn: tự hỏi một câu

"Nếu cắt khoản này, mình có còn đi làm và sinh hoạt bình thường được không?" Nếu không, đó là thiết yếu. Xăng xe đi làm là thiết yếu; nâng đời điện thoại khi máy cũ còn chạy tốt là mong muốn. Cơm nhà là thiết yếu, còn bữa tối ở quán sang thì thuộc phần mong muốn.

Ví dụ chia lương 12 triệu và 20 triệu

Bảng dưới tính sẵn cho hai mức lương thực nhận:

PhầnLương 12.000.000đLương 20.000.000đ
Thiết yếu (50%)6.000.000đ10.000.000đ
Mong muốn (30%)3.600.000đ6.000.000đ
Tiết kiệm và trả nợ (20%)2.400.000đ4.000.000đ
Cộng12.000.000đ20.000.000đ

Ví dụ: lương 12.000.000đ (giả định)

  • Thiết yếu 6.000.000đ: thuê phòng 2.800.000đ, ăn uống 2.200.000đ, xăng xe và cước điện thoại 1.000.000đ (2.800.000 + 2.200.000 + 1.000.000 = 6.000.000đ).
  • Mong muốn 3.600.000đ: cà phê, ăn hàng, mua sắm, giải trí.
  • Tiết kiệm 2.400.000đ: chuyển sang tài khoản riêng ngay ngày lương về.

Giữ đều phần này, sau 12 tháng bạn có 28.800.000đ (2.400.000đ × 12), bằng 2,4 tháng lương.

Ví dụ: lương 20.000.000đ (giả định)

  • Thiết yếu 10.000.000đ: thuê nhà 4.500.000đ, ăn uống 3.000.000đ, điện nước và đi lại 1.300.000đ, khoản trả góp tối thiểu 1.200.000đ (4.500.000 + 3.000.000 + 1.300.000 + 1.200.000 = 10.000.000đ).
  • Mong muốn 6.000.000đ: ăn ngoài, quần áo, du lịch ngắn ngày.
  • Tiết kiệm và trả nợ 4.000.000đ: 2.500.000đ vào quỹ khẩn cấp, 1.500.000đ trả bớt nợ trước hạn.

Khi 50/30/20 không vừa với bạn

Tỷ lệ chỉ là gợi ý. Ở thành phố lớn, riêng tiền nhà có thể ngốn một phần ba lương, khiến phần thiết yếu vượt 50%. Khi đó, đừng bỏ tiết kiệm. Hãy cắt bớt phần mong muốn trước, ví dụ chuyển sang 60/20/20, rồi giữ một khoản để dành đều đặn dù chỉ vài trăm nghìn.

Ngược lại, nếu thu nhập tăng mà chi phí sống không đổi, bạn có thể nâng phần tiết kiệm lên 25% hay 30%.

Đang trả nợ thì chia lương thế nào?

Có một quy tắc khác cũng dùng con số 30%: tổng tiền trả nợ mỗi tháng (gốc, lãi, phí của mọi khoản vay) không nên quá khoảng 30% thu nhập. Bài tỷ lệ nợ trên thu nhập giải thích kỹ. Đừng nhầm với phần 30% "mong muốn" ở trên: con số kia giới hạn tiền trả nợ, còn con số này là tiền dành cho sở thích.

Khi chia lương, tiền trả nợ tối thiểu hằng tháng xếp vào phần thiết yếu. Khoản trả thêm để tất toán sớm thì lấy từ phần 20%.

Ví dụ: trả nợ chạm trần 30%

Lương 20.000.000đ, trần trả nợ 30% là 6.000.000đ/tháng. Nếu cả 6.000.000đ là khoản bắt buộc, phần thiết yếu 10.000.000đ chỉ còn 4.000.000đ (10.000.000 − 6.000.000) cho nhà, ăn, đi lại. Với lương 12.000.000đ, trần là 3.600.000đ, phần thiết yếu 6.000.000đ chỉ còn 2.400.000đ (6.000.000 − 3.600.000).

Lúc đó, gần như không thể giữ đúng 50/30/20. Hãy xem 30% là vạch không nên chạm tới, chứ không phải mức vay "cho phép". Định mua thêm món gì trả góp? Hãy đọc mua trả góp có lợi không và tính tổng chi phí theo công thức tính lãi vay.

Nhớ nhanh

Chia lương ngay khi nhận, tiết kiệm trước, tiêu sau. Nếu đang trả nợ, kiểm tra cả hai: tổng tiền trả nợ dưới khoảng 30% thu nhập, và phần còn lại vẫn đủ cho thiết yếu.

Cách chia lương để tiết kiệm trong 5 bước

  1. Ghi lại lương thực nhận và mọi khoản chi trong một tháng.
  2. Gắn nhãn từng khoản: thiết yếu, mong muốn hoặc tiết kiệm và trả nợ.
  3. Đặt cạnh khung 50/30/20 để thấy phần nào đang lố.
  4. Mở một tài khoản riêng cho tiết kiệm, cài chuyển tiền tự động vào ngày lương về.
  5. Cuối tháng xem lại; đổi việc, chuyển nhà hay có con thì chỉnh lại tỷ lệ.

Nếu phải vay để xử lý việc gấp, bạn có thể xem trang Đề xuất của iDong để so thông tin do đối tác tự công bố. iDong không cho vay và không quyết định duyệt hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Lương 8 triệu có chia theo 50/30/20 được không?

Được, nhưng có thể phải nới phần thiết yếu, ví dụ 60/25/15: 4.800.000đ thiết yếu, 2.000.000đ mong muốn, 1.200.000đ tiết kiệm. Quan trọng là giữ thói quen để dành đều.

Tiền thưởng, lương tháng 13 có nên chia giống lương không?

Bạn có thể dành tỷ lệ tiết kiệm cao hơn cho các khoản này, vì chi phí sống hằng tháng đã có lương lo. Đây là lúc tốt để bồi quỹ khẩn cấp hoặc trả bớt nợ.

Quỹ khẩn cấp nên để ở đâu?

Nên để ở nơi tách khỏi tài khoản chi tiêu nhưng rút được khi cần, để bạn không tiện tay tiêu mất mà vẫn dùng được lúc có việc gấp.

Đọc xong rồi, thử với con số của bạn?

iDong so số tiền và kỳ hạn bạn cần với hạn mức, kỳ hạn mà từng đối tác đăng.

Bắt đầu so →